Wijnruit is een meerjarige, halfwintergroene halfheester uit de Wijnruitfamilie (Rutaceae), die al eeuwenlang wordt gekweekt als sier-, kruiden- en geneeskrachtige plant. De plant vormt een compacte, bossige groeiwijze met decoratief blauwgrijs tot grijsgroen, fijn geveerd blad en bloeit van juni tot augustus met talrijke kleine goudgele bloemen die geliefd zijn bij bijen, zweefvliegen en andere nuttige insecten. Wijnruit is zeer geschikt als lage haag, vakbeplanting in een kruidentuin of als vaste plant in een zonnige border.
Het aromatische blad heeft een krachtige, kruidige en licht bittere geur. Van oudsher wordt Wijnruit gebruikt om katten en honden uit de tuin te weren. Ook wordt een aftreksel van het blad soms als natuurlijk middel tegen bepaalde insecten toegepast. In kleine hoeveelheden kan het jonge blad worden gebruikt in salades, soepen, visgerechten, kruidenboter en sauzen. Daarnaast wordt traditioneel een takje Wijnruit toegevoegd aan wijn, likeur of azijn om een karakteristieke bittere smaak te geven. Door de sterke smaak wordt het kruid altijd zeer spaarzaam gebruikt.
Wijnruit wordt al sinds de oudheid toegepast in de kruidengeneeskunde en homeopathie, onder andere ter ondersteuning van de spijsvertering en vanwege de traditioneel toegeschreven kalmerende en krampwerende eigenschappen. Het kruid bevat echter krachtige werkzame stoffen en is niet geschikt voor zwangere vrouwen. Bovendien kan het sap van de plant bij sommige mensen huidirritatie of een verhoogde gevoeligheid voor zonlicht veroorzaken. Draag daarom bij voorkeur handschoenen tijdens het snoeien of oogsten.
Wijnruit groeit het beste op een zonnige standplaats in goed doorlatende, bij voorkeur kalkrijke grond. De plant verdraagt droogte uitstekend en heeft weinig onderhoud nodig. In zachte winters blijft een deel van het blad behouden, terwijl de bovengrondse delen na een strenge winter deels kunnen invriezen. Vanuit de basis loopt de plant in het voorjaar meestal weer krachtig uit. Wijnruit is in Nederland en België goed winterhard (tot ongeveer -20 °C), mits de grond in de winter niet langdurig nat blijft. Winterharde meerjarige. Hoogte: 50 - 90 cm.
Buiten zaaien: maart - mei
Kiemtijd: 14 - 35 dagen
Kiemtemperatuur: 18 - 22 °C
Zaaidiepte: oppervlakkig - ½ cm
Plantafstand: 30 - 40 cm
Standplaats: zonnig - beschut
Bloeiperiode: juli - augustus
Oogstperiode blad: mei - september
Oogstperiode zaad: augustus - september
Wijnruit kan vanaf maart rechtstreeks in de vollegrond worden gezaaid zodra de grond voldoende is opgewarmd en goed bewerkbaar is. Kies een zonnige, warme en beschutte standplaats met een goed doorlatende, bij voorkeur kalkrijke bodem. De plant verdraagt droogte goed, maar heeft een hekel aan langdurig natte grond, vooral in de winter. Zaai de zaden dun in ondiepe zaaigeulen of breedwerpig. Bedek de zaden met een zeer dun laagje aarde van maximaal ½ cm of druk ze alleen licht aan. Houd de grond tijdens de kieming voortdurend licht vochtig, maar voorkom dat deze te nat wordt. Afhankelijk van de temperatuur verschijnen de eerste kiemplanten na ongeveer 14 tot 35 dagen.
Wanneer de jonge planten groot genoeg zijn om vast te pakken, kunnen ze worden uitgedund of uitgeplant op een onderlinge afstand van 30 tot 40 cm. Geef de planten na het uitplanten regelmatig water totdat ze goed zijn aangeslagen. Daarna heeft Wijnruit weinig verzorging nodig en is alleen water geven tijdens langdurige droogte voldoende.
Na de bloei kunnen de planten licht worden teruggesnoeid om een compacte groei te behouden. Oudere planten kunnen in het voorjaar wat sterker worden teruggesnoeid, maar snoei niet te diep in het oude hout. Wijnruit zaait zich onder gunstige omstandigheden gemakkelijk uit en is daardoor zeer geschikt voor een natuurlijke of verwilderde tuin.
